ANKARA - BHA
Son rapora göre, Türkiye'de ortaöğretimde net okullaşma oranı 1997 yılında %38 iken, günümüzde %900’a yaklaşarak önemli bir başarı elde edilmiştir. Özellikle kız çocuklarının okullaşma oranı, erkeklerin okullaşma oranını geçmiştir. TEDMEM, bu gelişmeyi eğitimde kapsayıcılık açısından geri dönülmemesi gereken bir kazanım olarak değerlendirmiştir.
Liseler işlevini kaybediyor
TEDMEM'in değerlendirmelerine göre, Türkiye'deki liseler gençleri hayata, yükseköğretime ve istihdama yeterince hazırlayamamaktadır. Raporda, bu durumu destekleyen veriler şu şekildedir:
-
Üniversite sınavında adayların yaklaşık iki tanesinin yeniden başvuranlardan oluşması "yapay büyük bir eşitlik" yaratmaktadır.
-
Devamsızlık oranları artarken, açık liseye yönelim yükselmektedir.
-
Merkezi sınav sistemi, okulların değerini düşürerek öğrenme yerine seçilme kültürünü ön plana çıkarmaktadır.
Millî Eğitim Bakanlığı verilerine göre, ortaöğretimde 20 gün ve üzeri devamsızlık oranı genel liselerde %27, meslek liselerinde %46,6'ya kadar çıkmaktadır. Ayrıca, öğrencilerin %56'sı okulun kendilerini hayata hazırlamadığını, %35'i ise okulu zaman kaybı olarak gördüğünü belirtmiştir.
Dünyada eğilim: Süre uzuyor, içerik genişletiliyor
TEDMEM'in uluslararası karşılaştırmalarına göre, 1980'lerden bu yana dünya genelinde zorunlu eğitim süresi artmaktadır. Fransa, Romanya ve Meksika, 13 yıllık zorunlu eğitim uygularken, Türkiye ise 12 yıl ile Avrupa ortalamasına yakın bir konumda bulunmaktadır. Raporda, "Dünyada eğitimi kısaltma yönünde değil, uzatma ve genişletme yönünde bir eğilim olduğu" vurgulanmıştır.
Finlandiya, Almanya, Danimarka ve Fransa gibi ülkelerin eğitim sistemlerinde gerçekleştirilen reformların, genç işsizlik oranlarını düşürdüğü ve öğrencileri hayata daha iyi hazırladığı dikkat çekilmiştir.
Zorunlu Eğitimi Kısaltma gerekçeleri bilimsel değil
TEDMEM, zorunlu eğitimin süresini kısaltma yönündeki gerekçelerin pedagojik temelden yoksun olduğunu belirtmiştir. "Mesleğe geç başlama", "evliliğe geç kalma" gibi söylemlerin bilimsel bir dayanağı olmadığı ifade edilmiştir. Bu yaklaşımın çocukların yüksek yararını gölgelediği belirtilmiştir.
Ortaöğretim reformu için 8 ilke
Raporda, ortaöğretimin yeniden yapılandırılmasında şu ilkelerin temel alınması gerektiği vurgulanmıştır:
-
Erişim haktır, nitelik bu hakkın içini doldurur.
-
Süre değil, nitelik tartışılmalıdır.
-
Eğitim sınavlara değil, yaşamaya hazırlamalıdır.
-
Eğitim fırsat eşitliğinin aracıdır.
-
Sistem bütüncül bir biçimde ele alınmalıdır.
-
Kararlar bilimsel veriye dayanmalıdır.
-
Öğrenciler sistemin öznesidir.
-
Çocuğun yüksek yararı nihai ölçüt olmalıdır.
TEDMEM'den yeni model önerisi
Raporda, ortaöğretimin yeniden yapılandırılması için şu model önerilmiştir:
-
11. sınıfın sonunda diploma: Üniversiteye gitmek istemeyen veya doğrudan iş hayatına atılmayı planlayan öğrencilere standart lise diploması verilmesi.
-
12. sınıfta uzmanlaşma: Öğrencilerin hedefledikleri alanlara göre akademik veya mesleki olarak derinleşmeleri.
-
Sınavsız geçiş imkânı: Meslek yüksekokullarına okul başarı sırasına göre geçiş olanağı.
-
Okul merkezli destek sistemi: Rehberlik, bireysel öğrenme ve akademik destek mekanizmalarının güçlendirilmesi.
-
Mesleki eğitimde entegrasyon: Haftada 1 gün akademik, 4 gün işyeri temelli eğitim modeli.
-
Mezun izleme sistemi: Gençlerin mezuniyet sonrasındaki eğitim, istihdam veya girişimcilik alanlarındaki yönlendirilmesi.




